Dobruca kaleleri ve anıtları

Miletoslu, M.Ö. VI. yüzyıl. Roma altında Sol Pontos’un başı. Ovidius 8–17’de burada Tristia ve Epistulae ex Ponto’yu yazar. Mozaik yapı hâlâ malı gösterir. VI. yüzyılda adı Constantiana olur. Dobruca’da hiç boş bırakılmayan tek kale.

M.Ö. VI. yüzyıl sonu, dor, daha eski get toprağında. Mal tarladan geldi. Roma ile erken antlaşma. Papirüs mezar 1959’da çıktı. Üstüne Mangalia kuruldu.

Yunanların Orgame dediği Argamum, bugünkü Romanya topraklarında yazılı bir kaynakta adı geçen ilk yerleşimdir: Miletli coğrafyacı Hecateus M.Ö. VI. yüzyıldan beri ondan söz eder. Kent M.Ö. VII. yüzyılda Doloșman burnunun kayalık yamaçlarında, çok sonra Razim lagünü olacak deniz körfezinin üzerinde kuruldu. Nekropolünde Karadeniz'in batı havzasındaki bilinen en eski Yunan mezarı bulundu. Kent Yunan, Roma ve Bizans dönemlerinden geçerek M.S. VII. yüzyıla kadar yaşadı; erken Hristiyan bazilikaları ve uçurum kenarında duran surlar bıraktı.

Capidava adı Get dilinde „dönemeçteki yerleşim" anlamına gelir: burada Tuna'nın büyük geçitlerinden biri vardı ve Romalılar gelmeden çok önce kullanılırdı. Kale, Traian döneminde V Macedonica ve XI Claudia lejyonlarının askerleri tarafından Tuna sınır hattının bir halkası olarak inşa edildi. III. yüzyılda Gotlar tarafından yıkıldı, yeniden inşa edildi ve X. yüzyılda burada gelişen bir yerleşimle Bizans döneminde ikinci bir yaşam sürdü. Son, XI. yüzyılda Peçeneklerin saldırılarıyla geldi. Kuleler ve kapısı olan devasa surlar restore edildi ve bugün de nehri domine eder.

Carsium, 103 yılında Traian'ın emriyle Tuna'yı Hârșova'da domine eden kireçtaşı kayalıklarda, nehrin kolayca geçilebildiği nadir noktalardan birinde inşa edildi. Burada ala II Hispanorum konuşlanmış, geçidi devriye geziyordu. Konum o kadar değerliydi ki tahkimat Roma ile birlikte ölmedi: Bizanslılar onu yeniledi, ardından Osmanlılar üzerine yeni bir kale inşa etti; bu kale Rus-Türk savaşlarında önemli rol oynadı. Osmanlı surları 1829'da Rusya'nın talebiyle Adrianopolis Antlaşması ile yıkıldı. Altında arkeologlar bugün de yaklaşık iki bin yıllık üst üste binen tahkimat katmanlarını ortaya çıkarıyor.

La Isaccea, Dunărea are cel mai important vad din nordul Dobruca, folosit de armate întregi de-a lungul istoriei: pe aici se spune că ar fi trecut perșii lui Darius în campania contra sciților, iar mai târziu goții, slavii și cnejii kieveni. Romanii au înțeles valoarea locului și au făcut din Noviodunum baza flotei dunărene, Classis Flavia Moesica, ridicând orașul la rang de municipium. Cetatea a fost distrusă și refăcută de nenumărate ori, dar a rămas locuită aproape fără întrerupere, prin epoca bizantină și cea otomană, până în orașul Isaccea de azi. E unul dintre cele mai longevive puncte fortificate de pe Dunăre.

Halmyris, antik çağda Tuna'nın denize aktığı yerde, Sfântu Gheorghe kolundaki son Roma kalesiydi: bugün kıyı çizgisi doğuya doğru kilometrelerce kaymıştır. Tahkimat I. yüzyıldan VII. yüzyıla kadar askeri liman ve gümrük noktası olarak işlev gördü. 290 yılında burada rahip Epictet ve genç Astion, Romanya topraklarında belgelenmiş en eski Hristiyan şehitler olarak öldürüldü. 2001'de arkeologlar bazilika mahzeninde ikisinin kemiklerini buldu; olağanüstü bir keşif alanı hac yeri haline getirdi. Harabelerin yanında onların adını taşıyan bir manastır inşa edildi.

Dinogetia, Tuna'nın doğuya döndüğü dönemeçte, bataklıklar içindeki kayalık bir adada, bugünkü Galați'nin karşısında inşa edildi. Diocletianus döneminde yapılan geç Roma tahkimatının at nalı biçiminde 14 kulesi vardı; yer yer 3 metreye kadar korunmuştur. Yüzyıllarca sessizlikten sonra kale X-XII. yüzyıllarda Bizans döneminde yeniden canlandı; surlar arasında bütün bir kulübe yerleşimi sıkıştı. Bu dönemden Romanya'nın en eski tuğla kiliselerinden biri ve ülkedeki en zengin erken ortaçağ eşya koleksiyonlarından biri gelir.

Ulmetum, „locul cu ulmi", a fost o așezare rurală romană ridicată la răscrucea drumurilor care legau Dunărea de porturile Mării Negre, în plină stepă Dobruca. Spre deosebire de cetățile de pe fluviu sau de pe litoral, Ulmetum arată cum trăiau agricultorii și crescătorii de vite ai provinciei. Cetatea a fost refăcută în epoca lui Justinian, în secolul VI, când imperiul își întărea ultima oară granițele, și a pierit curând după aceea, sub valurile avaro-slave. A fost primul mare șantier arheologic al lui Vasile Pârvan, care a săpat aici între 1911 și 1914, punând bazele școlii românești de arheologie.

Troesmis a fost una dintre fortificațiile romane de pe malul dunărean din nordul Dobruca, ridicată pentru a controla traficul fluvial și vadurile din zonă. Castrul a funcționat din secolul I până în secolele IV-VI, trecând prin refaceri bizantine. Săpăturile arheologice au scos la lumină ziduri de incintă, turnuri, edificii interioare și inscripții care atestă prezența legiunilor și a cohortelor auxiliare. Azi, ruinele sunt parțial consolidate și vizibile de lângă drumul spre Turcoaia.

Aegyssus (veya Aegissus), bugün Tulcea'nın bulunduğu Tuna dönemeçindeki antik yerleşimdi. Getler nehrin geçiş noktası olarak kullanıyordu; Romalılar tahkim etti ve Tuna savunma sistemine entegre etti. Kent nehir limanı ve Tuna Deltası kapısı olarak gelişti; antik coğrafyacılarca anılıyordu. Kalıntılar — duvarlar, yapılar, seramik — Tulcea merkezindeki kazılarda gün yüzüne çıkıyor. Ortaçağ ve modern Tulcea üzerine inşa edildi; tıpkı Tomis'in Constanța altında olduğu gibi: kale ölmedi, dönüştü.

Arrubium a fost castrul roman de la Măcin, staționare a coortelor de cavalerie și infanterie auxiliară pe limes-ul dunărean. Ridicat în secolul I, castrul a controlat traficul fluvial și rutier spre interiorul Dobruca, la poalele masivului Măcin. A trecut prin faze romane, romano-bizantine și bizantine târzii, fiind distrus și refăcut de mai multe ori. Ruinele - fundații de ziduri, gate, edificii - se află în orașul Măcin, lângă malul Dunării și ferry-ul spre Brăila.

Sacidava (sau Sacidava de pe plateau) a fost o fortificație romană târzie, ridicată pe un platou de loess de deasupra Dunăreni, pe ruta care lega limes-ul dunărean de interiorul stepei. Castrul a funcționat în secolele II-IV, fiind parte din ultimul sistem defensiv roman din Dobruca înainte de migrațiile slavo-avare. Săpăturile au revelat ziduri de piatră și chirpici, turnuri, edificii interioare și un tumul getic anterior fortificației romane. Ruinele se văd pe dealul de deasupra satului.