Κάστρα και μνημεία της Δοβρουτσάς

Το σύνολο ανακαλύφθηκε τυχαία το 1957, όταν εργάτες λατομείου κιμωλίας έπεσαν πάνω σε θαλάμους σκαμμένους στον λόφο. Αποκαλύφθηκαν έξι εκκλησάκια, κελιά, στοές και τάφοι, σκαλισμένα στην μαλακή κιμωλία μεταξύ 9ου και 11ου αιώνα από μια μοναστική κοινότητα για την οποία δεν ξέρουμε σχεδόν τίποτα. Οι τοίχοι καλύπτονται από εκατοντάδες σχέδια και επιγραφές σε διαφορετικά αλφάβητα — ρουνικά, γλαγολιτικά, κυριλλικά, ελληνικά — πλοία, άλογα, άγιοι και δράκοι, ένας πραγματικός σκίτσο-βιβλίος του πρώιμου Μεσαίωνα. Είναι ένα από τα πιο αινιγματικά μνημεία της Ευρώπης πριν από το 1000, και η εύθραυστη κιμωλία το καθιστά και ένα από τα δυσκολότερα στη συντήρηση.

Το 1971, μια καταρρακτώδης βροχή ξέσκαψε έναν χώματο στο άκρο του χωριού Niculițel και έφερε στο φως τη θόλο μιας αρχαίας κρύπτης. Μέσα, οι αρχαιολόγοι βρήκαν συλλογικό φέρετρο με τα οστά τεσσάρων ανδρών και μια ελληνική επιγραφή που διατήρησε τα ονόματά τους: Zotikos, Attalos, Kamasis και Filippos, «μάρτυρες του Χριστού», που σκοτώθηκαν πιθανότατα στις διωγμούς του Διοκλητιανού, στις αρχές του 4ου αιώνα. Κάτω από αυτούς, άλλα οστά, παλαιότερων μαρτύρων. Η κρύπτη, πάνω από την οποία είχε ανεγερθεί βασιλική, είναι ο παλαιότερος διατηρημένος τόπος μαρτυρίου στην Ευρώπη. Τα λείψανα των τεσσάρων βρίσκονται σήμερα στη μονή Cocoș, λίγα χιλιόμετρα από τον τόπο της ανακάλυψης.

Το τζαμί της Mangalia κτίστηκε το 1573 από την Esmahan, κόρη του σουλτάνου Selim II και σύζυγο του μεγάλου βεζίρη Sokollu Mehmed Pașa, ενός από τους ισχυρότερους άνδρες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Οι τεχνίτες το έφτιαξαν από πέτρινους όγκους αποσπασμένους από τα τείχη της αρχαίας Καλλατίς, ώστε στους τοίχους της μπορεί κανείς, κυριολεκτικά, να διαβάσει τα ιστορικά στρώματα: ελληνική πέτρα, οθωμανική διάταξη, σε ρουμανική πόλη. Στην αυλή διατηρείται παλιό μουσουλμανικό νεκροταφείο άνω των 300 ετών, με γλυπτά μνημειακά λιθάρια. Είναι το παλαιότερο τζαμί της Ρουμανίας και λειτουργεί αδιάλειπτα εδώ και πάνω από τέσσεριςμισούς αιώνες.

Το τζαμί χτίστηκε μεταξύ 1910 και 1913, με πρωτοβουλία και δαπάνη του ρουμανικού κράτους, ως δώρο του βασιλιά Carol I στη μουσουλμανική κοινότητα της Constanța. Είναι η πρώτη μνημειακή κατασκευή από οπλισμένο σκυρόδεμα στη Ρουμανία, μια τεχνική πρωτιά που αναλήφθηκε σε κτίριο λατρείας. Το minaret των 47 μέτρων, με 140 σκαλοπάτια σε σπείρα, προσφέρει την ωραιότερη θέα πάνω από την παλιά πόλη και το λιμάνι. Στο εσωτερικό βρίσκεται ένας τεράστιος χειροποίητος ανατολικός χαλί, δώρο του σουλτάνου Abdul Hamid II, φερμένος από το νησί Ada Kaleh. Η χειρονομία ενός χριστιανού βασιλιά που χτίζει τζαμί παραμένει η τέλεια σύνοψη της δοβρουτσιανής συνύπαρξης.

Η γέφυρα της Cernavodă χτίστηκε μεταξύ 1890 και 1895, κατά σχέδιο του μηχανικού Anghel Saligny, που είχε μόλις 36 χρόνια όταν κέρδισε την εμπιστοσύνη του ρουμανικού κράτους, αφού είχαν απορριφθεί τα σχέδια διάσημων ξένων εταιρειών. Το σύμπλεγμα γεφυρών μετρά 4.088 μέτρα πάνω από τον Δούναβη και τη λίμνη Borcea, και στα εγκαίνιά της ήταν η μεγαλύτερη στην Ευρώπη και ανάμεσα στις μεγαλύτερες στον κόσμο. Ο Saligny χρησιμοποίησε για πρώτη φορά μαλακό χάλυβα αντί για χυτοσίδηρο και κονσόλες για την υπερκατασκευή. Στη δοκιμή αντοχής της 14ης Σεπτεμβρίου 1895, ένας συνδυασμός ατμομηχανών διέσχισε τη γέφυρα με 60–80 χλμ./ώ., ενώ ο Saligny και η ομάδα του στάθηκαν σε βάρκα κάτω από τη γέφυρα: απόλυτη εμπιστοσύνη στο δικό του έργο. Η γέφυρα εξυπηρετούσε τον σιδηροδρομικό κυκλοφορία μέχρι το 1987, όταν άνοιξε η νέα γέφυρα, και είναι σήμερα ιστορικό μνημείο.

Το πρώτο καζίνο της Constanța ήταν μια λιτή ξύλινη κατασκευή, χτισμένη στην προκυμαία το 1880. Το σημερινό κτίριο, σχεδιασμένο από τον αρχιτέκτονα Daniel Renard σε ρυθμό Art Nouveau, εγκαινιάστηκε τον Αύγουστο του 1910 και έγινε αμέσως σύμβολο της πόλης: αίθουσες χορού, ρουλέτα, συναυλίες και δείπνα με θέα στη θάλασσα, που το επισκέπτονταν από την ελίτ της Ευρώπης. Στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν στρατιωτικό νοσοκομείο, στη συνέχεια ανέκτησε τη μοντέρνα ζωή της στο μεσοπόλεμο. Το κομμουνιστικό καθεστώς το μετέτρεψε σε πολιτιστικό κέντρο και εστιατόριο, και μετά το 1990 το κτίριο υποβαθμίστηκε σχεδόν μέχρι κατάρρευσης. Η μεγάλη αποκατάσταση, που ολοκληρώθηκε το 2024, του επέστρεψε τη λάμψη: το Καζίνο ξαναάνοιξε στο κοινό και είναι πάλι το πιο φωτογραφιζόμενο σημείο της ακτής.

Ο φάρος ανεγέρθη το 1870 από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή του Δούναβη, τον διεθνή οργανισμό που ιδρύθηκε το 1856 και μετέτρεψε τη Sulina από ψαροχώρι σε κοσμοπολίτικο λιμάνι, με προξενεία, εκκλησίες όλων των δογμάτων και «ελεύθερο λιμάνι» στη Δέλτα. Ο λευκός πύργος, ύψους σχεδόν 18 μέτρων, καθοδηγούσε τα πλοία προς το στόμιο του βραχίονα Sulina. Η Δέλτα όμως μεγαλώνει αδιάκοπα προς τα ανατολικά, με δεκάδες μέτρα το χρόνο, και η ακτή απομακρύνθηκε από τον φάρο πάνω από δύο χιλιόμετρα: ο φάρος έμεινε στη στεριά, στη μέση της πόλης. Σήμερα είναι μουσείο και φιλοξενεί μνημειακά δωμάτια αφιερωμένα στον συγγραφέα Jean Bart, θαλάσσιο επιτροπού στη Sulina, και στον μαέστρο George Georgescu, που γεννήθηκε εδώ.

Η παράδοση λέει ότι ο Άγιος Απόστολος Ανδρέας, «ο πρώτος κληθείς», αποβιβάστηκε σε αυτό το σπήλαιο στα δάση της νότιας Δοβρουτσάς όταν έφερε τον χριστιανισμό στη Μικρή Σκυθία, τον 1ο αιώνα. Ο τόπος, ξεχασμένος από αιώνες, ανακαλύφθηκε ξανά το 1918 από τον δικηγόρο Jean Dinu, που τον αναζήτησε βασιζόμενος στις τοπικές παραδόσεις. Το σπήλαιο διαμορφώθηκε ως εκκλησία και αγιάστηκε το 1943, και γύρω του ανεγέρθη μια μονή. Κατεστραμμένη εν μέρει τα χρόνια του κομμουνισμού, η μοναστική κοινότητα αναγεννήθηκε μετά το 1990. Σήμερα είναι το σημαντικότερο προσκυνητικό κέντρο της Δοβρουτσάς, που ονομάζεται «κούνια του ρουμανικού χριστιανισμού», και την ημέρα του Αγίου Ανδρέα, στις 30 Νοεμβρίου, χιλιάδες προσκυνητές διασχίζουν το κατώφλι της.

Το Ρωμαϊκό Κτίριο με Μωσαϊκό ήταν ένα τεράστιο εμπορικό και αποθηκευτικό συγκρότημα του Τόμι, χτισμένο τον 4ο αιώνα μ.Χ., όταν η πόλη είχε φτάσει στο απόγειο της ευημερίας της. Το κτίριο απλωνόταν σε αρκετές αναβαθμίδες προς το λιμάνι, με αίθουσες στρωμένες με γεωμετρικά και παραστατικά μωσαϊκά, καταστήματα και αποθηκευτικούς χώρους. Είναι ένα από τα μεγαλύτερα γνωστά ρωμαϊκά εμπορικά συγκρώματα εκτός Ιταλίας. Ανακαλύφθηκε και ανασκάφηκε τον 20ό αιώνα· το κτίριο καλύπτεται εν μέρει από σύγχρονη προστατευτική κατασκευή και μπορεί να επισκεφθεί στο κέντρο της Κωνστάντσας.

Το κανάλι σχεδιάστηκε ήδη από τον μεσοπόλεμο, αλλά η πραγματική κατασκευή του κράτησε από το 1976 έως το 1984, με τη συμμετοχή χιλιάδων ανθρώπων. Συνδέει τον Δούναβη με το λιμάνι της Κωνστάντσας μέσω διαδρομής 64 χλμ., με αναδιαδόχους στο Agigea και στη Cernavodă, επιτρέποντας στα πλοία να παρακάμπτουν τη Δέλτα με πολύ πιο σύντομη διαδρομή. Έγινε σύμβολο της εκμοντερνιστικής Δοβρουτσάς, μαζί με τη γέφυρα Saligny. Σήμερα συνεχίζεται η εμπορική και τουριστική κίνηση στο κανάλι, και από τον DN22 φαίνονται οι αναδιαδόχοι και οι υδρούλες.