244 km sahil, 2600 yıldır Româniyanıñ dünyaya açılan qapısı
Qara deñiz Dobrucanı eñ çoq belirleyici: 244 km rumen sahilinin deñizdi kişi bütin ağırlıqlı qısmı dobrogene — bu topraqnıñ dünyğa açlıq penceresi. 2600 yıl buradan yunan gemileri keldi; bugün Româniyanıñ tahıl we malları buradan qıtalarga ketkende.
Qara deñiz ayrı bir deñiz. Yaqlaşıq 7500 yıl evvel, büyügen Akdeniz Boğazı yarıp eski tatlı su gölünü bastı — bazı araştırmacılar bunı tufan efsaneleriyle bağlar. 200 metrelik derinlikten aşşa sular oksigensiz: dünyadaki eñ büyük anoksik havza, antik batıqlarnı deñiz suyındaki kibi saqlay.
Yunanlar önce Pontos Axeinos — «misafirsiz deñiz» — dediler; qıyılarını we insanlarını tanıdıqtan soñ Pontos Euxeinos, «misafirperver deñiz». Biz de yollarımıznıñ aynı yolu izlediğine inanmayı severiz: evvel bilinmez, soñ vazgeçilmez.
Akdeniz Boğazı eşiğini yarıp eski tatlı su gölünü basar. Dünyada eşsiz anoksik tabakasıyla bugünki Qara deñiz doğar.
sec. VII-VI î.Hr.
Yunan gemileri
Milet ve Heracleea'dan gelen kolonistler Histria, Tomis ve Callatis'ı kurar. Dobrogene sahil yazılı tarihe girer.
epoca romană
Pontus Euxinus
Romanlar «misafirperver deñizi» idare eder; Tomis batı qıyısının metropolü olur, pontik filo qıyıları devriye gezer.
sec. XIII-XIV
Cenevizliler
Cenevizli tüccarlar deñizin ticaret yollarını yeniden açar; Constanța'daki fenerleri anılarını taşır.
1878-1909
Modern liman
Modern Româniya Anghel Saligny'nin önderliğinde Constanța limanını inşa eder; Qara deñiz'deki eñ büyük liman olur.
azi
Canlı sahil
Vama Veche'den Sulina'ya qadar sahil hem ticaret qapısı, hem tatil yeri, hem de bizim evidir.
Körülecek yerler
Constanța limanı
Qara deñiz'deki eñ büyük liman, 1878'den beri Româniyanıñ deñiz qapısı.
Anghel Saligny'nin önderliğinde inşa edilip sürekli genişletilen liman bugün 3900 hektardan fazla alana yayılır, Orta Avrupa'yı bütün dünyaya bağlar ve bölgenin tahıl ihracatının ana qapısıdır.
1896
Anghel Saligny önderliğinde modern liman işleri başlar.
Mamaia'dan Vama Veche'ye 244 km ince qumlu sahil, er zevke uygun tatil yerleri.
Dobrogene sahil er şeyi kapsar: Eforie ve Neptun kibi aile tatil yerleri, Constanța'da şeer plajları, Vadu ve Corbu'da vahşilik, Vama Veche'de bohem tarz. İnce qum ve yumuşaq deñize giriş bütün qıyının imzasıdır.
Anoksik sular antik batıqları neredeyse bozulmadan qorur, dünyada eşsiz sualtı müzesi.
200 metre derinlikte Qara deñiz'de oksijen yoqtur, dolayısıyla tahtayı kemiren organizmalar da yoqtur. Soñ keşifler iki binden fazla yıllıq onlarca batıq bulmuştur, direkler ve dümenler sağlam, aralarında dünyadaki eñ qadimiy sağlam batıq, 2400 yıllıq bir Yunan gemisi.
2016-2018
Black Sea MAP keşfi onlarca antik batığı haritalandırır.
2018
Dünyadaki eñ qadimiy sağlam batıq, 2400 yıllıq, duyurulur.
Bulgaristan sınırında qorunan habitatlı deñiz rezervi.
Româniyanıñ ilk deñiz rezervi 2 Mai ile Vama Veche arasında qaya oluşumlarını, midye tarlalarını ve nadir türleri qorur, aralarında deñizatları ve yazın qıyıya yaqınlaşan yunuslar.
1980
Bölge deñiz rezervi ilan edilir.
azi
Qorunan habitatlar ve qayalar arasında snorkeling.
Kuzey sahil dobrogene deñizin kentsel yüzüdür: limanı ve antik kalıntılarıyla Constanța, qral plajıyla Mamaia, deñiz ile step arasında Tașaul gölüyle Năvodari. Sahil nüfusunun büyük qısmı ve Româniya'yı Qara deñiz'e bağlayan altyapı burada toplanır.
Kitlesel turizm Tomis tarihi, faleze, ticaret limanı ve aileler ile balneoterapi içün kurulan istasyonlarla iç içedir. Constanța yalnız yaz destinasyonu değildir: liman yıl boyu çalışır, üniversite ve müzeler şehre qışın da hayat verir.
Falezada Art Nouveau Casino ile Carol I camii yan yana durur — dobrogene bir arada yaşamanın sembolü. Modern bulvarların altında Mozaikli Roma Yapısı ile Tomis duvarları her arkeolojik kazıda gün ışığına çıkar.
Kuzey sahil lagüne qapısıdır da: Siutghiol Mamaia'yı Constanța'dan ayırır; Năvodari tarafında Tașaul gölü birkaç daqiqede plajdan tatlı-tuzlu su ve göçmen kuşlar getirir.
Milet kolonistleri Tomis emporium'unu qurdur; kuzey sahil yazılı tarihe girer.
29 î.Hr.
Pontus metropolü
Tomis Roma hâkimiyetinde Qara deñiz Yunan şeerler cemaatiniñ başkenti olur.
1878
Român Constanța
Şeer Româniya'ya döner; Anghel Saligny önderliğinde modern liman inşası başlar.
1906
Qral Mamaia
Constanța'nıñ kuzeyindeki istasyon açılır; Siutghiol gölünde plaj ve banyolar.
1910-1913
Faleze anıtları
Art Nouveau Casino ve Carol I camii modern Constanța'nıñ kentsel profilini belirler.
azi
Canlı sahil
Liman, plajlar, kulüpler, promenadalar ve antik miras yıl boyu bir arada.
İşaretler
Ovidiu meydanı ve Tomis kalıntıları
Antik Tomis'in qalbi, Ovidius'un sürgünü yaşadığı yer.
Ovidiu meydanı eski Roma forumunun planını saqlar; şairin heykeli merkezi hükmeder. Etrafında antik duvarlar, Mozaikli Roma Yapısı — Avrupa'nıñ eñ büyük antik ticaret komplekslerinden biri — ve tomis hazinesini barındıran Milliy Tarih ve Arkeoloji Müzesi.
8-17 d.Hr.
Ovidius Tomis sürgününde «Tristia» ve «Pontica» yazar.
sec. IV
Liman tarafına teraslarıyla Mozaikli Roma Yapısı inşa edilir.
azi
Constanța'nıñ eski merkezi, falezadan yürüyerek ulaşılabilir.
Mamaia
Deñiz ile Siutghiol arasında eñ tanınmış Român istasyonu.
Uzun ince qum plajı, teraslı promenada ve kulüpler, su parkı ve Siutghiol gölü bağlantısı Mamaia'yı Roman ailelerinin klasik destinasyonu qılar. Qışın sakin; yazın sahilın eñ qalabalıq bölümüdür.
1906
İstasyon qraliyet banyo destinasyonu olaraq açılır.
anii '60-'70
Ana bulvardaki büyük oteller inşa edilir.
azi
Yaz boyunca plaj, gece hayatı ve su sporları.
Constanța limanı
Qara deñiz'deki eñ büyük liman, Româniya'nıñ deñiz qapısı.
3.900 hektardan fazla alanda liman Duna-Deñiz koridoru ile Orta Avrupa'yı dünyaya bağlar. Falezadan vinç siluetleri görünür; Tomis limanı bölgesinden rıhtım ve yolcu terminaline organize turlar yapılabilir.
1896
Anghel Saligny önderliğinde modern liman işleri başlar.
1909
I. Carol huzurında resmiy açılış.
azi
Bölgeniñ tahıl ihracatının ana qapısı.
Siutghiol gölü
Constanța ile Mamaia arasındaki tuzlu lagün.
Göl kıyısı gün batımı yürüyüşleri, tekne gezileri ve su kuşlarını gözlemlemek içün idealdir. Siutghiol istasyonları ana plajdan daha sakin konaklama sunar, merkeze birkaç daqiqa mesafede.
sec. XX
Siutghiol Constanța'nıñ tatil mahallesi olur.
azi
Promenada, gün batımları ve Mamaia'ya doğrudan bağlantı.
Alt bölge
Mamaia
Deñiz ile göl arasında qraliyet istasyonu, 120 yıllıq Român yazı
Mamaia Qara deñiz ile Siutghiol gölü arasında sıkışmış, sekiz kilometre civarında dar bir qum şerididir. Güneyde Constanța'ya, kuzeyde Năvodari'ye uzanır. Ne şeer ne ada: Romanların yazı geçirmeyi öğrendiği bir sahil şeridi.
22 Ağustos 1906'da Petre Antonescu'nun tasarladığı iki ahşap pavyonla Băile Mamaia açılır. Qral aile yerini seçer: sonraki on yıllarda göl kıyısında qral villası, Qraliçe Maria'nın evi ve prens Barbu Știrbey villası inşa edilir. Mamaia banyo destinasyonu olaraq doğar, kitlesel istasyon değil.
1935'te Carol II, mimar Victor Ștefănescu'nun eseri olan plaj casinonu Qral Geçidi ile sahile bağlanan şekilde açar. Sonra '60 ve '70'ler gelir: bulvardaki yüksek oteller, qumdaki heykeller, sendika turizmi. Şerit aynı qalır; yalnız ölçek deñişir.
Yazın promenada sahilın eñ qalabalıq koridorudur. Qışın aynı qum neredeyse boştur, Siutghiol batıda. Yer ünlü olmadı çünkü eñ vahşi, amma bir asır boyunca deñiz tatili fikrini taşıdı.
22 Ağustos'ta Petre Antonescu'nun ahşap pavyonlarıyla plaj ile Siutghiol arasında istasyon açılır.
anii '20-'30
Qraliyet kompleksi
Göl kıyısında qral villası, Qraliçe Maria'nın evi ve prens Barbu Știrbey villası qaldırılır.
1935
Casino ve Geçit
Carol II 15 Ağustos'ta plaj casinonu ve Qral Geçidi'ni açar.
anii '60-'70
Kitlesel istasyon
Yüksek oteller bulvarı doldurur; Mamaia Român yazının klasik destinasyonu olur.
2003
Aqua Magic
Sahildeki ilk büyük su parkı istasyonun güney ucunda açılır.
2004
Telegondola
Yaklaşıq iki kilometrelik hat plaj üzerinde güney ucu merkez bölgeye havadan bağlar.
azi
Yaz ve qış
Yazın promenada, su sporları ve gece hayatı; qışın Siutghiol'da huzur ve gün batımları.
İşaretler
Mamaia casinonu
1935 plaj pavyonu, Qral Geçidi ile sahile bağlı.
15 Ağustos 1935'te Carol II tarafınan açılan Casino, mimar Victor Ștefănescu'nun eseridir: deñiz üzerinde qumda bir pavyon, qral adını taşıyan ahşap geçitle ulaşılır. Falezedeki Art Nouveau binadan ayrı olan Constanța'nıñ diğer casinosudur.
1935
Casino ve Qral Geçidi Carol II tarafınan açılır.
azi
Merkez plajın simgesi, promenadadan görünür.
Qraliyet kompleksi
Siutghiol kıyısında qral villası, Qraliçe Maria'nın evi ve Știrbey villası.
1906 açılışından soñ qral aile Mamaia'yı yazlıq yer seçer. Göl kıyısındaki villa, Qraliçe Maria'nın evi (sonra Bar Orient) ve prens Barbu Știrbey villası saray içün doğmuş, kalabalıq içün değil bir istasyonun anısını saqlar. Siutghiol'a bakan batı kıyıdan eñ iyi görülür.
1906
Băile Mamaia Petre Antonescu pavyonlarıyla açılır.
anii '20-'30
Göl kıyısında qral villaları inşa edilir.
azi
Siutghiol promenadasından görülebilen kompleks.
Mamaia telegondolası
İstasyon üzerinde yaklaşıq iki kilometrelik hava hattı.
2004'ten beri telegondola Mamaia'nıñ güney ucunu merkez bölgeye plaj ve oteller üzerinden bağlar. Tüm şeridi görmek içün eñ basit yol: doğuda deñiz, batıda Siutghiol, iki su arasında dar qum şeridi.
2004
İstasyon üzerinde hava hattı açılır.
azi
Plaj, göl ve Constanța üzerinde panorama.
Aqua Magic
2003'te açılan sahilın ilk büyük su parkı.
İstasyonun güney ucunda, telegondola durağının yanında Aqua Magic Român sahilındaki ilk büyük su parkı oldı. Aileler içün birkaç adım plajdan ve Constanța girişinden.
2003
Su parkı Mamaia'nıñ güney ucunda açılır.
azi
Yaz sezonu, telegondola ve promenada yanında.
Promenada ve Siutghiol
Qumdaki corso ve gölün sakin kıyısı — aynı şeridin iki yüzü.
Merkez promenada Mamaia'nıñ yaz qalbıdır: teraslar, qum, deñiz. Batıda Siutghiol diğer yüzdür: lagün suyu, gün batımları, daha sakin yürüyüş. İki-üç saatlik rota istasyon girişini göl kıyısı ve corsa bağlar.
1906
Corso istasyon açılışıyla düzenlenir.
azi
Deñiz ile göl arasında 2 km yürüyüş.
Alt bölge
Güney sahil
Eforie, Mangalia, Vama Veche — istasyonlar, bohem köy, sınır
Dobrogene güney sahil Mamaia'dan daha sakin, amma hikâyelerle eş derecede zengindir: Techirghiol ve Eforie'de çamur banyoları, antik Callatis'li Mangalia, öğrenci Costinești, bohem 2 Mai ve sınırda Vama Veche.
Güneye indikçe istasyonlar küçülür, köyler deñize yaklaşır, manzara Akdeniz notları alır. Qireçtaş tepeler kiçik körfezlere iner; plajlar çoq zaman daha dar amma daha samimi.
Mangalia iki bin yıllıq iz taşır: Callatis duvarları merkezde görünür, Esmahan Sultan camii Româniya'nıñ eñ qadimiy camiidir, plajın qara qumu sahil boyunca eşsizdir.
Güney ucunda 2 Mai-Vama Veche deñiz rezervi qayaları ve deniz habitatlarını qorur; Vama Veche'deki bohem köy sahilın «başqa türlü» son sığınağı olaraq qalır.
Heracleea Pontica'dan Dor kolonistleri Callatis'ı qurdur; Mangalia Yunan şeerinin izini saqlar.
1573
Esmahan camii
Romaniyeniñ eñ qadimiy camii qadarılır, Callatis devorlarındaki taştan.
1894
Techirghiol
Sapropel balçıq banyaları butun Romaniyede meşhur olır.
1960-1970
Yañı kurortlar
Eforie Nord, Neptun, Olimp ve Costinești aile ve talabe kurortları olaraq inşa etilir.
1980
Deñiz qoruma alanı
2 Mai-Vama Veche zonası Romaniyeniñ birinci deñiz qoruma alanı olır.
azi
Canlı cenüb
Balneo tedavisinden plaj festivallarına ve Bulgaristan sınırına qadar.
İşaretler
Techirghiol köli
Romaniyeniñ eñ büyük tuzlu köli, sapropel balçığı ile meşhur.
Giper tuzlu su ve köl tabanındaki balçıq asırlardır revmatizm ve dermatologik tedavilerde qullanılır. Eforie Nord kurortu kölni deñizge dar bir qum omu ile bağlar; qıyıda ananeviy banyalar ve tedavi pavilyonları körinir.
1894
Birinci tertipli balçıq banyaları açılır.
sec. XX
Techirghiol milliy balneo kurort olır.
azi
Tedaviler, qıyı boyunca yürüyüşler ve Eforie ile bağlantı.
Mangalia - Callatis
Arheologik müze, dori kalıntıları ve osmanlı camii aynı şehirde.
Callatisniñ qadim devorları merkezde, oteller yanında açıqça körinir. „Callatis" müzesi papirüsli mezarını barındırır — Romaniyede yegane — ve ellenistik kolleksiyalar. 1573 yılında inşa etilgen Esmahan Sultan camii qale taşından qayta qullanılır.
sec. IV-III î.Hr.
Altın devr: Callatis buğdayı yunan dünyasını besler.
1959
Ellenistik papirüsli mezar keşfedilir.
azi
Qara qum plajı, miras ve balıqçılı limanı.
Costinești
Talabe kurortu, plaj, diskotekalar ve „E Evangelia" batığı.
Yazda Costinești sahil boyunıñ gençlik paytaxtı: kempingler, hosteller, plajda konsertler. 1968 yılında quruqta qalğan „E Evangelia" gemisi kurortniñ sembolı ve sahil boyunıñ eñ çoq fotoğrafı çekilgen yerlerinden biridir.
1968
„E Evangelia" gemisi Costinești plajında quruqta qalır.
anii '70-'80
Costinești milliy talabe kurort olır.
azi
Gençler içün plaj, gece hayatı ve su sporları.
Vama Veche
Sahildeñ son roman köyü, Bulgaristan sınırında.
Sahilniñ cenüb ucındaki bohem köy küçük evler, plaj terasları ve eski zaman atmosferasını saqlay. Bölgedeki deñiz qoruma alanı qaya sıralarını ve nadir türlerni qorur; qayalar arasında snorkeling kurortlar değil, tabiat arayanlar içün cazibe olır.
1980
Zona 2 Mai-Vama Veche deñiz qoruma alanına dahil etilir.
azi
Plaj, davul, sınır ve alternativ turizm.
Alt bölge
Litoralul lagunar
Techirghiol, Siutghiol, Tașaul — deñiz yanında tuzlu su
Deñiz ile step arasında Dobruca tuzlu ve yarı tuzlu kölleri saqlay, bütün kurortları şekillendirdi: Techirghiol balçıq içün, Siutghiol Mamaia yanında, Tașaul Năvodari yanında, Corbu şimalde.
Bu köller plajlardan az körinir, lakin sahil kimligi içün esaslı: tedavi, balıq tutuv, köçmen qırıcılar ve sakin su manzaraları. Köpü qum omu ile bağlanğan deñiz körfezlerinden payda bolğan, şimaldaki Razim ve Sinoe lagünları kibi.
Techirghiol balneo açısından eñ çoq öğrenilgen: köl tabanındaki sapropel balçığınıñ terapevtik özellikleri bir asırdan ziyade belgelendi. Siutghiol ve Tașaul daha çoq dinlenme ve qırıcı gözetme içün.
Lagün kölleri sahilni step ile bağlar: qıyılarında qamış, saz ve selviler öser, pelikanlar ve balıkçıllar köç yolunda burada toxtay, qalabalıq kurortlar yanı başında.
Techirghiol meşhur balneo kurort olır; sapropel balçığı butun memleketke ihrac etilir.
1906
Siutghiol
Köl Constanța tatil mahallesi olır, Mamaia ile bağlanır.
sec. XX
Tașaul ve Corbu
Năvodari ve Corbu yanındaki step kölleri balıq tutuv ve dinlenme zonaları olır.
1970
Qoruma
Bazı lagün kölleri qırıcı qoruma rejimine girer.
azi
Eko-turizm
Qırıcı gözetme, qıyı boyunca yürüyüş, balçıq banyaları ve yaqındaki plajlar ile bağlantılar.
İşaretler
Techirghiol balçıq banyaları
Köl ile deñiz arasında sapropel balçığı ile ananeviy tedavi.
Eforie Nord-Techirghiol kurortu kölden çıqarılğan balçıq, tuzlu su ve helioterapiya ile tedavi paketleri sunar. Balneo kompleksi sahil boyunıñ eñ qadimilerinden biri, 130 yıldan ziyade ananesi bar.
1894
Birinci tertipli sapropel balçıq banyaları.
sec. XX
Techirghiol milliy balneo kurort olır.
azi
Yıl boyunca revmatizm ve dermatologik tedaviler.
Siutghiol qıyısı
Mamaia yanında tuzlu lagün, yürüyüşler ve gün batımı içün ideal.
Siutghiol qıyısındaki promenada köl kurortlarını Mamaia ile bağlar. Gezinti tekneleri, iskelede restoranlar ve muhteşem gün batımları Siutghiolni qalabalıq plajğa sakin alternativa ete.
1906
Siutghiol Mamaia kurortu ile birlikte inşa etilir.
azi
Yürüyüşler, balıq tutuv ve köl qıyısında konaklama.
Tașaul köli
Năvodari yanında step köli, tatlı-tuzlu su ve köçmen qırıcılar.
Tașaul eñ büyük sahil köllerinden biri, vahşi qıyılar ve akasya ormanı ile. Balıq tutuv, qırıcı gözetme ve deñiz ile step arasındaki yollarda velosiped yürüyüşleri içün sevilgen yer.
sec. XX
Tașaul Constanța ve Năvodari içün dinlenme zonası olır.
azi
Balıq tutuv, qırıcılar ve Mamaia dan bir neçe km uzaqlıqda sakinlik.
Corbu köli
Şimalde tuzlu lagün, aynı isimli vahşi plaj yanında.
Corbu roman sahiliniñ son geniş, az düzenlenen plajlarından biridir. Arqasındaki köl su qırıcılarını barındırır, köy ise büyük kurortlardan uzaq, yavaş ritmini saqlay.
sec. XX
Corbu geniş plajlı balıqçı köy olaraq qalır.
azi
Vahşi plaj, kemping ve kölde qırıcı gözetme.
Alt bölge
Vama Veche
Deñiz qoruğı, sınır ve köy, parti rehberi degil
Vama Veche Bulgaristan'dan önce sahil boyunca soñqı Rumın köyidir. Adı tatil efsanesinden degil, Krallıq ile Qadrilater arasındaki sınır gumruğından kelir. Bugün köy, plaj ve deñiz qoruğıdır — bu sıra ile.
2 Mai ile Vama Veche arasında sığ sular qorunır. Jet-ski ve qumda ateş yeri yok. Qaideler redaksiyon degil, qoruqnıñ qaideleridir.
Köyde evvela Qırımtatarlar, soñra balıkçılar yaşadı. Turizm keç keldi ve onı deñiştirdi. Biz yer hakkında yazamız, parti hakkında degil: sınır, memleket ucındaki mayak, qoruq ve gumruk tarihi.
Qadrilater'den soñra Rumâniya ile Bulgaristan arasındaki gumruk burada turır.
1940
Bugünkü sınır
Qadrilater Bulgaristan'a qaytarılır; Vama uç köy olarak qalır.
anii '90
Keşfedilgen köy
Gençler otelsiz plajı tapar; köy yazda dolır.
2005
Deñiz qoruğı
2 Mai–Vama Veche deñiz qoruq alanı ilan etilir.
azi
Köy ve qoruq
Plaj, sınır, muhafaza qaideleri. Klublar bu saifeniñ mavzusu degil.
İşaretler
2 Mai–Vama Veche deñiz qoruğı
Sığ sular, deñiz otı, qorunğan türler.
İki köy arasında deñiz tabanı sığ ve hassastır. Her yerde demirleme ve balıq tutma yasaktır. Nesnenin kartochkası tasdıqlanmamış snorkeling rehberi degil, kontekst berir.
Sınır
Sınır noktası ile Rumın sahilinin ucu.
Yol sona erer. Ötesinde Durankulak. Geçiş içün belgeler ve vakit Sınır Politsiyasınıñ, bizim degil.
2 Mai, bir gezinti
Aynı qoruqda, daha sakin qomşu köy.
Piyade yahut velosipedle 2 Mai bir neçe daqiqa. Bulvar degil, köy.
Alt bölge
Costinești
Mayak, gemi enkazı ve gençlik kurortu
Costinești evvela balıkçı köyi, soñra gençlik kurortu edi. Sahildeki mayak ve sudan körinen Evangelia enkazı uzaktan tanığanaz iki işarettir.
Festival programını yazmaymız: yıldan yıla deñişir. Yeri yazamız: dar plaj, faleza, mayak ve 1968'de quruğa oturğan gemi.
Qışın kurort boşalır. O zaman oteller altındaki köy daha yahşı körinir.
Yazda daha sakin, aynı sahil, aynı qoruq qaideleri.
İşaretler
Deñiz qoruğı
Vama Veche'deki ile aynı qorunğan alan.
Motorlu su sporları plajı degil. Nesnenin kartochkası ne içünini açıqlay.
Vama Veche, piyade
Sahil boyunca yahut yol boyunca bir neçe daqiqa.
İki köy birlikte oqunır: biri memleket ucu, ötekisi onıñ kölegesi.
Limanu ve Mangalia
Şimal tarafında balıkçı köyi ve Callatis şeeri.
Mangalia qısa yolculıq mesafesinde. Cami, qale ve muzeyi var.
Alt bölge
Techirghiol
Balçıq, tuzlu köl, Eforie bir taş atımı
Techirghiol Eforie yanında, sahile qapalı tuzlu köldir; bir asırdan beri banyolarda kullanılğan balçıq vardır. Adı türkçe: «tekir» (alabalıq / lekeli) ve «göl» (köl).
Tedavilerin klinika programı vardır. Tasdıqlanmamış saatları neşir etmaymız. Köl kamu kıyılarından körinir.
Şimaldeki Siutghiol başqa köldür, suyu daha tatlı, Mamaia'dan ayrılır. Techirghiol tuzlu, balçıqlı olandır.
Mangalia'nıñ cenubındaki beş kurort 70'lerde istirahat kompleksi olarak doğdı. Yazda otelleri doldurur. 15 sentabr'dan soñra köp teraslar ve barlar qapanır.
Şimdi yıkanmaq içün gelme. Faleza, Comorova ormanı, Mangalia yolu ve şehirde açıq qalan sezonuñ yerini tutar.
Boş binalar nesne degil. Otellere yahut terk edilgen binalarğa kirme.
İki ritim, küzde ne açıq — şezlongları qıyaslamayız
Eforie Nord Constanța'ya daha yaqın, faleza ve arqada Techirghiol ile. Eforie Sud Agigea tarafına daha sakin. Yazda ikisi de dolur. 15 sentâbrden soñ ritim küçük şeerinki olur.
Şezlongları qıyaslamayız. Erişimi (tren, DN), ne açıq qalır (faleza, loy, dükkânlar) ve kime uyğun oldığını qıyaslayız.
Can qurtarıcı, duş ve şezlong — yalnız yüzme sezonunda (1 iyun–15 sentâbr).
Avrupa'nın eñ iyi qorunan deltası, Dobruca'nın su labirenti
Tuna 2860 kilometresini bitirgen yerde Chilia, Sulina ve Sfântu Gheorghege ayrıla. Alâ Romanya’nıñ eñ yaş toprağını yapa.
Avropanıñ eñ yahşı saqlağan deltası: 5800 km², 300-den fazla quş. Lipoven, ukrainalı ve rumen balıqçı köyleri — anda tek qayıqnen barırsıñ.
1991-den beri Delta UNESCO Biosfer Rezervi. Sarmaşıqları we vahşi atlarıyla Letea ormanı Româniyanıñ eñ qadimiy tabiat rezervi (1938). Delta bize yazılımda uyguladığımız dersni öğretti: karmaşıq ekosistemler yalnız er parça rolünü bildiğinde işler.
Soñ buzul çağından soñ Duna alüvyonlarını o dönemin deñiz körfezine biriktirmeye başlar. Ülkenin eñ genç toprağı büyümeye başlar.
sec. V î.Hr.
Herodot Duna ağızlarını anlatır
«Tarihin babası» çoq ağızlı nehir Istru'dan, Yunan deñizcilerinin zaten bildiği bir nehirden yazar.
1856
Avrupa Duna Komisyonu
Qırım savaşından soñ büyük güçler Sulina'da nehir ağızlarını gezilebilir kılmak içün ilk modern uluslararası örgütü kurar.
1938
Letea ormanı
Qumullar arasındaki subtropik orman Letea, sarmaşıqları ve vahşi atlarıyla Româniyanıñ ilk tabiat rezervi olur.
1991
Biyosfer Rezervi
Duna deltası UNESCO dünya mirasına girer; tabiat resmen öncelik alır.
azi
Canlı delta
Balıqçılar, quşlar ve turistler aynı su labirentini paylaşır; hayat saatin değil suyun ritminde akar.
Körülecek yerler
Letea ormanı
Sarmaşıqlı ve vahşi atlı qumullar üzerinde subtropik orman, Româniyanıñ ilk rezervi.
Chilia ve Sulina kolları arasındaki qumullarda büyüyen Letea, asırlıq meşeleri Akdeniz sarmaşıqlarıyla qarıştırır, başqa iklimden kopmuş bir manzara. Qumullar arasında birkaç yüz vahşileşmiş at özgürce yaşar — uzaktan gözlemlenir, rahatsız edilmeden. Ziyaret yalnız ARBDD yetkili rehberiyle, su ve belirlenmiş yollar üzerinden yapılır; şahsi araba ile qumula serbest giriş yasaktır.
1938
Letea Româniyanıñ ilk tabiat rezervi olur.
azi
Sıkı qorunan bölge, yalnız yetkili rehberle ziyaret edilebilir.
Avrupa'daki eñ büyük ak pelikan kolonisi, Delta'nın qalbındeki göllerde.
Delta Avrupa'daki eñ büyük ak pelikan kolonisine ev sahipliği yapar, sıkı qorunan bölgelerdeki yüzen adalarda binlerce çift yuva yapar. Yazın Fortuna, Merhei veya Roșu gölleri üzerinde dev sürüler halinde süzülürler.
1990
Koloniler Biyosfer Rezervi'nin sıkı qoruması altına girer.
azi
Delta'nın qalbında yıllıq binlerce çift yuva yapar.
Mila 23, Crișan, Sfântu Gheorghe: yalnız su yoluyla ulaşılan topluluklar.
Delta köyleri suyun ritminde yaşar: saz çatılı evler, qapıda bağlı kayıqlar, öğle yemeğinde balıq çorbası. Mila 23 kano şampiyonlarının köyü, aynı adlı kolun döküldüğü Sfântu Gheorghe ise deñiz ile Delta arasında demirlenen bir film festivaline ev sahipliği yapar.
Avrupa Duna Komisyonu tarafınan düzenlenen gezilebilir kanal, gemilerin deñize giden yolu.
Duna'nın eñ qısa ve eñ düz kolu XIX. asır soñunda Avrupa Duna Komisyonu tarafınan düzeltilip derinleştirildi, deñiz gemilerinin nehre çıkabilmesi içün. Bugün de Tulcea-Sulina yolcu gemileri buradan geçer.
Tulcea, Maliuc, Mila 23 — kanallar, qamış, su üzerinde köyler
Deñize yetmeden önce Delta kanallar, köller ve qamışlıklar ağı olaraq açılır, köyler yoldan değil sudan körinir. Tulcea qapı, Maliuc ve Mila 23 balıqçı hayatınıñ referans noktaları.
Burada pelikanlar, leylekler ve balıkçıllar yaşay, insanlar başqa yerlerde velosiped ile hareket ettiği kibi tekne ile hareket ete. İç kanallar — Eracle, Litcov, Sireasa — deñiz kollarından daha sakin ve Tulcea dan bir günlük geziler mümkün.
Lipovanlar ve Ukrainler toplulukları Mila 23, Crișan ve Letea kibi köyler kurdu, til, ziftli tekneler ve balıq çorbasını saqlay. Mila 23 köyü roman kanoculuğunuñ beşiği: olimpiyat şampiyonları buradan gelir.
Qum omu üzerindeki Caraorman ormanı Letea ya daha erişilebilir alternativa: qum tepeleri, yaşlı meşeler ve vahşi atlar, ARBDD lisanslı rehber ile ziyaret etilebilir.
Tekne gezileri, qırıcı gözetme ve balıqçı mutfağı.
İşaretler
Tulcea — Deltanıñ qapısı
Dunay sahil yolu, liman ve tabiat tarihi müzeleri.
Bağımsızlıq anıtı Dunay üzerindeki sahil yolunu egallay. Tarih ve Arheologiya Müzesi ile Tabiat Bilimleri Müzesi Akvaryumu su gezilerinden önce ideal başlangıç noktaları. Tulcea limanı Maliuc, Mila 23 ve Sulina ya nehir düğümü.
1878
Tulcea Romaniyeye qaytarılır; Deltanıñ paytaxtı olır.
1923
Akvaryumlu Tabiat Bilimleri Müzesi açılır.
azi
Nehir promenadası ve kanal gezilerine yola çıqış.
Mila 23
Su üzerinde köy, roman kanoculuğunuñ beşiği.
Qamış evler, qapıda lotka ve gerçekten yalnız sudan körinen köy. Mila 23 şampiyon Ivan Patzaichin ve roman kanocu nesliniñ doğum yeri. Balıq çorbası ve tuzlu balık yerel ixtisaslılıqlar.
sec. XVIII
Lipovanlar Sulina kolu üzerinde köy kurar.
sec. XX
Mila 23 roman kanoculuğunuñ merkezi olır.
azi
Yerli halkta konaklama, tekne gezileri ve ananeviy mutfak.
Pelikan kolonisi
Avropadañ eñ büyük adi pelikan kolonisi.
Minglerce çift ciddi qorunan zonalardaki üzücü adalarda yuva qurar — Fortuna, Merhei, Roșu kölleri. Ziyaretler yalnız ARBDD lisanslı rehber ile, uzaktan, yuva mevsiminde (aprel-iyul) qırıcıları rahatsız etmeden yapılır.
1990
Koloniler Biosfer Qoruma alanınıñ ciddi qorunması altına girer.
azi
Yılda minglerce çift yuva qurar; lisanslı rehber ile ziyaretler.
Caraorman qum omu
Qum tepeleri üzerinde orman, vahşi atlar ile.
Letea ya alternativa: meşe ormanlı qum omu, yüksek tepeler ve serbest yaşayan vahşi atlar. Tulcea veya Mila 23 den tekne ile, ARBDD rehberi ile erişim; qum omu üzerinde orman içi işaretli yollar bar.
1938
Zona Letea ile birlikte tabiat qorunması altına girer.
azi
Rehberli bir günlük geziler; vahşi atlar uzaktan gözlemlenebilir.
Dunay ucı ekstrem yerler: eski fenerli Sulina, kolun doğrudan deñize döküldüğü Sfântu Gheorghe, şimal sınırındaki Chilia. Burada su tuzlu, rüzgar açık denizden eser, mesafeler tekne saati ile ölçülir.
Deñiz deltası daha az erişilebilir, lakin başqa yerde tapılmayacak manzaralar sunar: nehir ağzında plaj, balıqçılar, fenerler ve geniş gökyüzü. Sulina on yıllar Avropa Dunay Komisyonınıñ kosmopolit şehri oldı.
Sfântu Gheorghe kolu üçünüñ eñ tabiisi: büyük gemiler içün geçilemez, ağızda Deltanıñ eñ vahşi manzarasını saqlay. Aynı isimli köy yıllık su ile deñiz arasında festival barındırır.
Şimal kolundaki Chilia Veche Ukrayna sınırına eñ yaqın köy. Manzara benzer, lakin daha az turistik: balıq tutuv, sonsuz qamış ve sakinlik.
Sulina Avropa Dunay Komisyonınıñ merkezi, nehir ucındaki kosmopolit liman olır.
1868-1902
Sulina kanalizasyonu
Sulina kolu düzeltilir ve derinleştirilir; Delta içindeki yegane deñiz geçidi olır.
1870
Sulina feneri
Komisyon gemileri kol ağzına doğru yönlendiren feneri qadırır.
1984
Dunay-Deñiz kanalı
Cernavodă yanında Constanța ya qısayol açılır; Sulina alternativ deñiz qapısı olaraq qalır.
2000
Sfântu Gheorghe festivali
Cenüb kol ağzındaki köy film festivali ve yavaş turizm yeri olır.
azi
Dünyanıñ ucı
Yavaş turizm, ananeviy balıq tutuv ve Dunayda vahşi plaj.
İşaretler
Sulina — eski fener
1870 feneri, Dunay ucındaki şehrin sembolı.
Yaklaşıq 18 metrelik ağ kule delta şığa doğru büyüdükçe quruqta qaldı; bugün cari sahil çizgisinden 2 km den ziyade içeride. Fener müzesi Jean Bart ve George Georgescu hatıra odalarını barındırır. Tulcea-Sulina yolcu gemileri nehir limanına yanaşır.
1856
Sulina Avropa Dunay Komisyonınıñ merkezi olır.
1870
Gemileri deñize yönlendiren fener qadırılır.
azi
Müze, liman ve Romaniyeniñ eñ şığ dunyalı şehri.
Sulina plajı
Dunay Qara Deñizde — nehir ağzında vahşi plaj.
Sulina kolu ucında dunyalı su deñiz ile buluşır: geniş qum plajı, confluensde soğuk su ve dünyanıñ ucı manzarası. Tulcea dan tekne veya buharlı gemi ile, sonra köy içinden yürüyerek veya araba ile erişilir.
sec. XX
Plaj Sulina sakinleri ve turistler içün destinasyon olır.
azi
Vahşi plaj, yoğun düzenleme olmadan.
Sfântu Gheorghe
Cenüb kol ağzında köy, film festivali ve su ile deñiz arasında manzara.
Sfântu Gheorghe kolu Deltanıñ eñ tabiisi: büyük gemiler içün geçilemez, doğrudan deñize dökülür. Balıqçı köyü Pelicam Festival barındırır ve yerli halkta konaklama, taze balıq ve qum omu üzerinde bir neçe km uzaqlıqda plaj sunar.
sec. I
Romanlar kol ağzını müstahkemleştire — Halmyris yaqında.
2000
Pelicam Festival bağımsız sinemayı Dunay ağzına getire.
azi
Yavaş turizm, balıq tutuv ve qum omu plajı.
Chilia Veche
Şimal kolunda köy, Deltanıñ şimal sınırında sakinlik ve balıq tutuv.
Dunayniñ eñ şimal kolu Ukrayna ile sınır teşkil ete. Chilia Veche daha zor erişimli balıqçı köyü, qalabalıqsız Delta arayanlar içün ideal. Qamış manzarası, geniş su ve muazzam gökyüzü.
sec. XIX
Chilia şimal kolunda balıqçı köy olır.
azi
Balıq tutuv, sakinlik ve rehber ile ciddi qorunan zonalara erişim.
Alt bölge
Sfântu Gheorghe
Kol, mayak, film festivali, klassik yol yok
Sfântu Gheorghe aynı adlı kol ağzındaki köy. Bu Covasna'daki şeer degil. Tulcea'dan su yolu ile gelirsin. Klassik karayolu yok.
Mayak, uzun plaj ve yılda bir defa köyni dolduran film festivali var. Yılın qalan qısmı Delta ritmi: gemiler, balıkçılar, rüzgar.
Gemi vakti operatornıñ. Tasdıqlanmışsa kartochkaya qoyarız. O zamana qadar Tulcea limanında sor.
Periprava Deltanıñ şimal-şarq ucında, Chilia kolında köy. Meskûn. Qubbeler, qayıqlar, su yolu. Dünya soñu dekorı degil.
1950–1960’ta mında kommunist rejimniñ çalışma koloniyası işledi. Olayını tarihî menba ile aytamız: qorqu ikâyesi yoq, uydurma ziyaret rotası yoq. Lager harabesi turistik yer degil.
İşletmeci sefer duyursa barasıñ. Saat neşir etmeymiz. Lipovan ve ukrainalı köy köy qalır. Qapıda izin sor.
Malcoci Tulcea ile Nufăru arasında, Delta yolunda köy. Dobruca Almanları XIX asırda mında Cenüb Rusya koloniyalarından keldi, togrudan Almanya’dan degil.
1940’ta neredeyse bütün cemaat «Heim ins Reich» ile taşındı. Kilise, tarihî mezarlıq ve anı qaldı. Dans, kiyim ya da rehber «Alman ânanesi» uydurmaymız.
Köyni bugün başqaları oturur. Yoldan baqılır. Eski mezarlıq: sayğı, yeñi mezar foto yoq.
Româniyanıñ eñ qadimiy dağları, 300 million yıllıq direnç
Romanya’nıñ eñ eski dağları. Hersiniy taş, 300 million yıl. Dinozorlardan evel turdı.
Granit töpelerge aşındı. Țuțuiatu tek 467 m. Turalar çünki taş qattı, çünki yüksek dep degil.
2000-den beri Milliy Tabiat Parkı: step, subtropik orman we granit qaya, Dobruca tılsıqanı, Dobruca ejderi — ülkedeki eñ büyük kertenkele — we 180-den fazla quş türü. Eteginde Măcin şehri roman Arrubium qalesini saqlay.
Tektonik plakaların çarpışması, qıtalar henüz Pangea'yı oluştururken heybetli bir dağ zincirini yükseltir.
sute de mil. ani
Büyük erozyon
Rüzgar, su ve don alp yüksekliklerinden bugünki granit tepelere qadar dağları aşındırır.
sec. I d.Hr.
Arrubium
Romanlar dağların eteğinde Duna sınırında süvari qalesi Arrubium'ı qaldırır.
2000
Milliy park
Măcin dağları milliy park olur: 11.000 hektar step, orman ve qorunan granit.
azi
Ders dağı
300 million yıllıq qayalar arasında yürüyüş yolları. Gösterişsiz direnç bizim çalışma modelimiz olaraq qalır.
Körülecek yerler
Ţuţuiatu zirvesi (467 m)
Dobruca'nın eñ yüksek noktası, Duna ve step üzerinde panorama.
Ţuţuiatu'ya giden yol Greci'den bahçeler ve qayalar arasından yükselir, kuzey Dobruca'nın tamamının görüldüğü zirveye: Brăila bataklıqlı Duna, step ve açıq günlerde nehrin ötesinde Buzău dağları bile.
acum 300 mil. ani
Zirve bir zamanlar alp boyutunda bir dağ zincirinin parçasıydı.
azi
Dobruca'nın eñ yüksek noktası, 2-3 saatlik tırmanışla ulaşılabilir.
Dobruca Sfenks'i kibi muhteşem şekilleri olan çıplaq granit sırt.
Măcin üzerindeki çıplaq sırt doğal heykeller galerisidir: Dobruca Sfenks'i, Horoz, yüz milyonlarca yıllıq rüzgarın yuvarladığı qayalar. Sırt yolu qısa ama muhteşemdir, Duna er zaman ufukta.
Româniyadaki eñ büyük kertenkele, step faunasının qalıntısı, qayalar arasında yaşar.
Dobrogene kertenkele 40 cm'yi aşabilir ve adına rağmen tamamen zararsızdır. Eski stepelerin qalıntısı, artıq yalnız Dobruca'nın birkaç yerinde yaşar, Măcin qayaları onun tercih ettiği sığınaktır.
Țuțuiatu, Pricopan, Greci — granit, meyve bahçeleri, Dunay manzarası
Măcin Dağları eteğinde yerli halkın isimlerini bildiği tepeler uzanır: Pricopan, Țuțuiatu, Greci. Granit yüzeye çıqar, meyve bahçeleri ve bağlar yamaçları örte, sırtlardan Brăila bataklıkları ile Dunay körinir.
Dobrucanıñ „kiçik İtalyası" diye adlandırılan Greci köyü Friuli dan gelen taş ustalarınıñ torunlarını barındırır. Katolik kilisesi ve saqlanan adetler köye bölgede yegane bir karakter verir.
Măcin tepeleri Milliy Parka kolay erişim qapısı: Țuțuiatu ve Pricopan yolları bir günde, dağ ekipmanı olmadan, lakin muhteşem manzara ile geçilebilir.
Etekte Măcin şehri Arrubium roman qalesi kalıntılarını saqlay, Dunay bir neçe km uzaqlıqda Brăila ya feribot ile akar.
Friuli’den taşçılar Greci’ye qonuşa ve granit ocaklarında çalışa.
2000
Milliy Park
Măcin Dağları milliy park olır; yollar işaretlenir ve qorunır.
2010
Yürüyüş
Țuțuiatu ve Pricopan Dobruca şimaliniñ eñ meşhur yolları olır.
azi
Kolay yürüyüşler
Țuțuiatu (467 m) ve Pricopan, bir günde erişilebilir, Dunay manzarası ile.
İşaretler
Țuțuiatu zirvesi (467 m)
Dobrucanıñ eñ yüksek noktası, Dunay ve step manzarası ile.
Yol Greci den başlar, meyve bahçeleri ve granit qayalar arasından 467 m zirveye qadar çıqar — Karpatlar dışında Romaniyeniñ eñ yükseği. Açıq günlerde Dunay, Brăila, step ve nehrin ötesinde Buzău Dağları körinir.
acum 300 mil. ani
Zirve bir zamanlar alp boyutunda dağ silsilesiniñ parçası idi.
azi
Greci den 2-3 saatlik tırmanış; Dobrucanıñ eñ yüksek noktası.
Pricopan sırtı
Dobruca Sfenksi ve rüzgarın oyduğu granit qayalar.
Măcin şehri üzerindeki çıplak sırt tabiat formalarınıñ galeriyası: Dobruca Sfenksi, Horoz, erozyon ile yuvarlaq taşlar. Sırt yolu qısa (2-3 saat), lakin muhteşem, ufuqta Dunay.
permanent
Rüzgar ve don graniti hercinian oydu.
azi
Dobruca şimaliniñ eñ çoq fotoğrafı çekilgen yolu.
Greci köyü
Dobrucanıñ „kiçik İtalyası" — friulian taş ustaları topluluğu.
XIX asırda Măcin granitinde çalışmaq içün gelgen italyanların torunları katolik kilisesini, italyan isimlerini ve mutfak ananelerini saqlay. Greci Țuțuiatu ya yola çıqış noktası; yerel pansiyonlar yürüyüşçiler içün konaklama sunar.
sec. XIX
Friuli’den taşçılar köyge qonuşa.
azi
Katolik kilise, italyan adetleri ve yürüyüş üssü.
Arrubium qalesi
Dağlar eteğinde, Măcin yanında roman süvari müstahkemlemesi.
Arrubium II Gallica kohortasınıñ II ailesi qalesi, sonra süvari qalesi oldı. Harabeler Măcin şehrinde, Dunay yanında; Brăila feribot yoluna yaqın bir neçe duvar ve temel körinir.
Sabırla işlenen toprak, Duna ile deñiz arasındaki tahıl ambarı
Tuna ile deñiz arasında Dobruca çoqusı step platosu: buzul devrinde yel getirgen loess örtülü yumuşaq tepeler — ülkeniñ eñ bereketli topraqlerinden. Mecidiye, Adamclisi we Ostrov arasında buğday, ayçiçeği, kanola we bağlar.
Step sabr peyzajıdır. Yazları sıcak we quru, qışları krivaç eser, yağmur istediği vakit yağar. Buralarda insanlar bin yıldır topraqnen, ona qarshı degil, birge işledi: getler at we buğday, romanlar üzüm, mocanlar qoyunla transhumansiya.
Bugün step yine kendini yeniledi: daima esken yel şimdi Fântânele-Cogealac’ta Avropanıñ eñ büyük qara rüzgâr parkındaki türbinlerni döndürüyor. Sabırla işlenen topraq, aceleye degil, devamlılıqqa mükâfat verir.
Yeller plato üzerine ince toz tabaqasını biriktirir; bu, memleketniñ eñ bereketli topraqılarından birine dönüşecek.
cca. 5000 î.Hr.
İlk ziraatçılar
Hamangia medeniyeti de dahil olmaq üzere neolitik cemaatler toprağı işler ve step çamurundan biçimler.
antichitate
Qalalar ambarı
Step buğdayı Histria, Tomis ve Callatis'ı besler; Romanlar Dobruca tepelerine üzüm getirir.
sec. XVIII-XIX
Mocanların transhumansı
Erdel çobanları sürüleriyle stepe iner; bir qısmı daimiy olaraq yerleşir ve bölgeniñ çehresini deñiştirir.
1878-1930
Modern kolonizasyon
Româniya ile birleşmeden soñ step bölünür, sürülür ve ekilir; Dobruca milliy ambar olur.
2012
Yel energiyası
Fântânele-Cogealac'ta Avrupa'nıñ eñ büyük qara rüzgar parkı tamamlanır: step ortasında 240 türbin.
Körülecek yerler
Tropaeum Traiani - Adamclisi
Traian'ıñ zafer anıtı 1.900 yıldan ziyade step üzerinde bekler.
109 yılında daklar üzerindeki zaferden soñ qaldırılan, 40 m çaplı anıt onlarca kilometreden görünürdü — step ortasında bir «quvvet işareti». Oyma metoplar cenglerin hikâyesini anlatır; köydeki müze asıllarını saqlar.
109
Traian Adamclisi'de zafer anıtını qaldırır.
1977
Anıt bugün görünen şekliyle yeniden inşa edilir.
azi
İtaliya dışındaki eñ mühim Roma anıtı, bizim yerimizde.
Româniyanıñ eñ tanınmış bağlarından biri, stepiñ qireçtaş tepelerinde.
Mecidiye ile Constanța arasındaki qireçtaş tepelerde dobrogene güneş ve deñiz meltemi üzümleri memleketniñ başqa yerlerinden farklı pişirir. Üzüm burada Romanlardan beri yetiştirilir; Murfatlar'ın mahzenleri yer adını milliy marka qıldı.
240 türbinli Avrupa'nıñ eñ büyük qara rüzgar parkı.
100 m yüksekliğindeki 240 türbin yüz binlerce hane içün energiya üretir; dobrogene plato üzerinde daimi esen yeli kullanır. Româniya'yı buğdayla besleyen step şimdi elektr qazandırır da.
Jura resiflerinden oluşan qireçtaş kanyon, step ortasında tabiat rezervi.
Qayalarıñ qireçtaş duvarları 150 million yıl evvelki Jura deñizinin mercan resifleriydi. Rezerv paleolitikten beri mesken tutulan mağaraları, yarasa kolonilerini ve memleketniñ eñ zengin step florasını barındırır.
acum 150 mil. ani
Jura resifleri sıcaq deñizde oluşur.
paleolitic
Qayalarıñ mağaraları Dobruca'nıñ ilk sakinlerine barınaq olur.
Dobrucanıñ qalbında, sahil ile Dunay arasında, merkezi plato tarlalar, şarap ve büyük roman anıtları ülkesi. Saligny köprülü Cernavodă, camiili Mecidiye ve bağlı Murfatlar onuñ referans noktaları.
Adamclisi asıllardır stepeni gözetle: Traian tarafından 109 yılında qadırılan Tropaeum Traiani İtalya dışındaki eñ mühim roman anıtı. Oyma metoplar daco-roman savaşlarını taşda film kibi anlatır.
Loess topraq merkezi platonu memleketniñ eñ verimli tarım alanlarından biri ete: buğday, ayçiçeği, kolza ve uzanan bağlar. Murfatlar, Ostrov ve Băneasa roman şarap severlerine tanıq isimler.
DN22 ve DN3 milliy yolları burada Dobrucanıñ bütün bölgelerini bağlar: şığda Constanța ya, şimalda Tulcea ya, batıda Cernavodă ve Bükreşe.
Murfatlar da kayaya oyulğan kiliseler keşfedilir, esrarengiz ortaçağ anıtı.
azi
Anbar ve şarap
Yoğun tarım, kültür turizmi ve meşhur bağlar.
İşaretler
Tropaeum Traiani - Adamclisi
Traianniñ zafer anıtı, 1.900 yıldır stepeni gözetle.
40 m çapındaki anıt onlarca km uzaqlıqdan körinirdi. 54 oyma metop daco-roman muharebelerini anlatır; orijinaller köy müzesinde. Anıt yanında Civitas Tropaensium roman şehri harabeleri.
109
Traian Mars İntikamcısına adanğan anıtı açar.
1977
Anıt bugün körinen formada yeniden inşa etilir.
azi
Müze, anıt ve Adamclisi de roman harabeler.
Murfatlar bağları
Romaniyeniñ eñ tanıq bağlarından biri.
Mecidiye ile Constanța arasındaki kireçtaşı tepelerde dobrogean güneşi ve deñiz meltemi üzümleri memleketniñ geri qalanından başqa pişire. Murfatlar mahzenleri tadım sunar; köy yanında Basarabi kayaya oyulğan kiliseler.
antichitate
Romanlar Dobruca tepelerine asmayı getire.
1907
Murfatlar şarap kurortu kurulır.
azi
Degustatsiyalar, kremalar ve bağ yollarında cıyınlar.
Anghel Saligny Köprüsü
Cernavoda ve zamonaviy Rumın mühendisligi simgesi.
Tuna ve Borcea gölü üzerindeki 4.088 m uzunluğındaki kompleks açılışında Avrupanın eñ uzun köprüsü edi. Saligny 1895 yılındaki dayanıqlılıq sınavında köprü astında, kayıqta turdı. Eski köprü tarihiy abide, yeni otoyol köprüsünin yanında körinadi.
1890
Tuna üzerindeki köprü inşaatları başlanır.
1895
Açılış; Saligny ateş sınavında köprü astında turır.
azi
DN22 ve Cernavodadan körinen tarihiy abide.
Basarabi kayalı kiliseleri
Murfatlar yanında teş taşında oyulmış ortaçağ kayalı ansamblı.
Altı kilise, hucreler ve teş yılanda oyulmış galeriler; duvarlarda run, glagolit ve kiril yazıları. 1957'de keşfedilgen, Avrupanın eñ sirli erken ortaçağ abidelerinden biri. Moğq teş kontrollü kirishni talap etadi.
sec. IX-XI
Keşişler teş yılanda kompleksni qazarlar.
1957
Teş ocağında tesadüfiy keşif.
azi
Qorunğan abide, tertipli ziyaretler.
Alt bölge
Murfatlar
Şarap, teş, Basarabi kayalı kiliseleri
Murfatlar Constanța ile Mecidiye arasında teş tepelerinde turır. Güneş ve kireçtaşı şarabı memleketin qalanından başqa etadi. Romanlar pres ve amphora bırqtı; şarap istirahat yeri 1907'den.
Şehr yanında, eski ocaqda Basarabi kiliseleri: teşte oyulmış hucreler; aynı duvarlarda run, glagolit ve kiril.
Teş moğq. Kompleksge kirish kontrollü. Bu yıl tasdıqlanmamış program neşir etmaymız.
Ion Corvin Köstence iliniñ cenüb-garbında, Fetii ormanı ve qanaraları yanında kommuna. Köy ve yol, macera parkı degil.
Andrei magarası, hac yeri olaraq açıq olsa, ibadethanenıñ qaideleri bar: örtü, sükûnet, ikonağa flaş yoq. Speleologiya rotası degil; teşker etmegen saat yazmaymız.
Ormanda, olsa, işaretli patikada yüresiñ. Yagmurdan soñ qanaradaki löss qaygandır. Fosil qıdırma.
Slava Cercheză Tulcea iliniñ şimalinde, Slava Rusă yanında köy. Eki köy bar. Biri lipovan ve Ibida qalesini tutar. Bu, 1860’larda çerkeslerniñ kelüvini adında saqlagan köydür.
Çerkesler (Adıge) Qafqazdan sığınmacı olaraq qısqa turdılar; çoğu 1878’ten soñ ketti. Kiyim, dans ya da artıq olmagan cemaat qurmaymız. Toponim qalır.
Tuzlu su, eski balıqçılıq ve qum adalarında qalalar, delta ile deñiz arasında
Dobruca sahilinin şimalinde Razim we Sinoe — qum barlarla deñizden ayrılğan iki büyük lagun. Suda deñizden sakin; balıqçılıq köylerden eski; barlarda regiyniñ eñ gösterişli qalaları.
Razim, barla kapanğan eski Qara deñiz qoyu, Sinoegen kanallar we dolambaçlı yollar bnen bağlı. Jurilovca, Sarichioi, Gura Portiței we Doloșman — lipoven balıqçıları, su yolları we yer hikâyeleri.
Lagunlar Tuna Deltasından ayrı bir âlem: kişik, tuzluqraq, yele açıq — amma tabiat we asırlardır balıqdan yaşayan cemaatlere saygı aynı.
Milet kolonistleri deñize açıq körfez kıyısında Histria'yı qurdur — Româniya'da belgelenmiş eñ qadimiy kentsel yerleşim.
sec. VII î.Hr.
Argamum
Orgame/Argamum Milet'li Hekataios'un yazılarında geçer: Român topraklarındaki bir yerleşimin ilk yazılı belgesi.
sec. VII d.Hr.
Qum körfezleri qapatır
Qum şeritleri deñiz körfezlerini lagüne çevirir; antik limanlar bataqlıqlaşır.
sec. XIII-XIV
Enisala
Cenevizliler Razim körfezi kıyısında Heracleea qalesini qaldırır; Duna'ya giden ticaret yollarını qorur.
sec. XVIII
Razim'de Lipovanlar
Eski âyin Lipoven cemaatleri lagün yalılarına qonuşa: Jurilovca, Sarichioi.
azi
Canlı lagünler
Balıq avı, yavaş turizm, qum adası yürüyüşleri ve Gura Portiței'ye tekne gezileri.
Körülecek yerler
Enisala qalesi
Dobruca'da saqlanan tek ortaçağ qalesi, Razim üzerinde panorama.
Razim ile Babadag arasındaki qireçtaş tepede qaldırılan Enisala (Heracleea) XIII. asrın soñunda Cenevizliler tarafınan inşa edildi. Gotik qapı ve restorasyon duvarları kuzey Dobruca'nıñ eñ geniş panoramasını sunar: lagün, step ve açıq günlerde Qara deñiz.
sf. sec. XIII
Cenevizliler Razim körfezi kıyısında qaleyi qaldırır.
Româniya topraklarında yazıda anılan ilk yerleşim.
Doloșman burnu falezasındaki Yunan harabeleri Razim lagününü hükmeder. Milet'li coğrafyacı Hekataios MÖ VI. asırda ondan bahseder. Harabelerde duvarlar, erken Hristiyan bazilikaları ve Qara deñiz'in batı havzasındaki eñ qadimiy Yunan mezarı bulunan nekropol yer alır.
sec. VII î.Hr.
Yunan kolonistleri Doloșman burnunda Orgame'yi qurdur.
sec. VI î.Hr.
Hekataios'ta ilk yazılı belge.
azi
Falezada harabeler, balıqçı köyü Jurilovca yanında.
Yalnız tekne veya qum adası treniyle ulaşılan köy; Duna ile deñiz neredeyse birleşik görünür. Vahşi plaj, geleneksel balıq avı ve yerli konaklama. Geziler Jurilovca veya Tulcea'dan qalkar.
sec. XX
Balıqçı köyü yavaş turizm destinasyonu olur.
azi
Tekne ile ulaşım; qum adasının ucunda plaj ve huzur.
Lipovan limanı ve lagün ile Doloșman'a açılan qapı.
Ziftli qara tekneleri, cherhanada taze balıq ve suya bakan beyaz evleriyle geleneksel köy. Jurilovca'dan Argamum, Enisala ve Gura Portiței gezileri qalkar. Lipovan cemaati eski ritüel dilini ve adetlerini saqlar.
Jurilovca Razim kıyısında Lipovan köyidir. Buradan Gura Portiței ve Argamum / Orgame harabelerinin turğan Doloșman Burnu'na kayıqlar gider.
Bir neçe kilometre ötede Enisala lagün üzerinden manzaralı tepedeki ortaçağ qalesidir. İki yer birlikte oqunır: su köyü ve qara qalesi.
Lipovanlar eski âyin hristianlarıdır. Kök kubbeli kilseler dekor degil: 1654-ten soñ ketirilgen canlı ibadettir. Rusça laf eteler; halqnıñ adı Lipoven.
Romanlar Duna geçitlerini tahkim eder: Capidava, Carsium, Noviodunum, Troesmis, Dinogetia.
1878
Român Dobruca
Nehir bölge ile Româniya'nıñ qalanı arasında canlı sınır olur.
1895
Cernavodă köprüsü
Anghel Saligny o dönemde Avrupa'nıñ eñ uzun köprüsünü tamamlar.
1984
Duna-Deñiz kanalı
Cernavodă'dan Constanța'ya kanal açılır; deniz yolunu qısaltır.
1991
UNESCO Deltası
Tulcea Duna deltası Biyosfer Rezervi'nin resmiy başkenti olur.
azi
Canlı koridor
Tulcea, Isaccea ve Cernavodă nehir, liman ve turizm düğümleri olaraq qalır.
Körülecek yerler
Anghel Saligny köprüsü
Cernavodă köprüsü — modern Român mühendisliğinin sembolü.
1890-1895 arasında Duna ve Borcea bataklığı üzerinde 4.088 m'lik kompleks. Saligny yumuşaq çeliği ilk kez kullandı ve dayanıklılıq testinde tekne içinde köprünün altında durdu. Eski köprü tarihî anıt olaraq yeni köprünün yanında görünür.
1895
Açılış; Saligny dayanıklılıq testinde tekne içinde köprünün altında.
1987
Yeni köprü demiryolu trafiğini alır; eskisi anıt olaraq qalır.
Nehir promenadası, Deltanın qapısı ve çoq kültürlü şeer.
Bağımsızlıq anıtı falezesi hükmeder. Tarih ve Arkeoloji Müzesi, Akvaryum ve nehir limanı Delta gezilerinin qalkış noktalarıdır. Modern şeerin altında antik çağdan beri belgelenmiş Aegyssus qalesinin kalıntıları yatar.
Hârșova ile Cernavodă arasında Duna üzerindeki qayalarda Roma qalaları.
Capidava («dönemeçteki yerleşim») büyük get geçitlerinden birini qorur; duvarlar nehrin tam üzerinde restorasyon görmüştür. Traian'ın 103'te qaldırdığı Carsium Hârșova qireçtaş qayalarını hükmeder; qomutan kulesi bugün de limanın üzerinde görünür.
103
Traian Carsium'u qaldırır; ala II Hispanorum geçidi qorur.
cca. 105
V Macedonica ve XI Claudia lejyonları Capidava'yı tahkim eder.
Roma qalesi ve Classis Flavia Moesica filosunun üssü olan Duna şeeri.
Isaccea'da Duna kuzey Dobruca'nıñ eñ mühim geçidine sahiptir. Romanlar burada Duna filosunun üssünü qurdular ve Noviodunum'u municipium rütbesine yükselttiler. Şeer bugüne deq neredeyse kesintisiz meskûn qaldı.
sec. I d.Hr.
Classis Flavia Moesica — Isaccea'daki Roma filosu.
sec. II
Noviodunum municipium olur.
azi
Nehir kıyısı, iskeleler ve kuzey Dobruca'ya bağlantılar.
Isaccea Tulcea ilinin şimalinde, Dobruca Tuna kıyısında şeer. Tübünde Noviodunum: nehirniñ Roma filosı üssü. Şeer meskûn. Alan yalnız işaretli ve açıq olsa oqulır.